Archive for the ‘Politics’ Category

छुवाछूतविरुद्ध विश्वकर्माको प्रयास

दीपक अर्याल

दलित समुदायलाई छुवाछूत गरिन थालेको सयौं वर्ष भयो भने त्यो विभेदविरुद्ध आवाज उठ्न थालेको पनि वर्षौं भयो। दलित समुदायले छुवाछूतविरुद्ध आवाज उठाएको यस्तै एउटा लिखत फेला परेको छ, जुन सन् १९३८ (वि.सं. १९९५) मा प्रकाशित भएको थियो। ‘मदन पुरस्कार पुस्तकालय’ मा रहेको यो लिखतमा ‘सामाजिक कूटनीतिहरू समयानुकूल परिवर्तन गर्न र विश्वकर्मा जातिलाई अछूत जातिको पहिचानबाट मुक्त गर्न’ तत्कालीन राणा शासक जुद्धशमशेरलाई अनुरोध गरिएको छ।

नेपाल बाहिरका विश्वकर्माको तर्फबाट लेखिएको यो पत्रमा ‘हिन्दू तथा गौरक्षक सनातन धार्मिक जाति विश्वकर्माप्रति गरिएको अछूतको व्यवहारले अन्याय भएको र त्यसको अन्त्य गर्दै हिन्दूधर्मको पुनरुत्थान गर्न’ अनुरोध गरिएको छ। अपीलमा भनिएको छ, “वेद, शास्त्र, पुराण, इतिहास इत्यादिमा पाएभर प्रमाण दिई कामी जाति सनातन धार्मिक गौरक्षक जातिमध्येका हुन्, अछूत जातिमध्येका होइनन् भनी दर्शाई दयामय श्री ३ सरकारका श्री चरणकमलमा अघि ४१ वर्षदेखि बिन्तीपत्र बिछ्याउन कामी जातिले छाडेका छैनन्। कारण गोर्खा संसारमा मात्र यस जातिको जस्तो घृणित अवस्था छ, बाँकी हिन्दू संसारमा विश्वकर्मा जातिको परम्परादेखि नै पानी चलेकै छ। जसै भएतापनि यस अछूत जातिले स्वतन्त्र नेपाल मुलुक र सरकारप्रति पूर्ण भक्तिभाव राख्न छाडेका छैनन्।” (more…)

Advertisements

२००७ सालताकाको कर्मचारी आन्दोलन

दीपक अर्याल

सरकार परिवर्तनसँगै प्रधानमन्त्रीले कर्मचारीहरूलाई आश्वस्त पार्न सम्बोधन गर्ने र नयाँ सरकारलाई सहयोग गर्न अनुरोध गर्ने प्रचलन जहाँसुकै हुन्छ। नेपालमा २०४८ सालमा गिरिजाप्रसाद कोइरालाको नेतृत्वमा सरकार बनेपछि भएको कर्मचारी आन्दोलनपश्चात् यो परम्पराले व्यापकता पाएको छ। तर, सरकार र कर्मचारीमाझ् यस्तो खटपट र अविश्वास २००७ सालको परिवर्तनपछि नै देखापरेको थियो।

२००७ सालमा न्यून वैतनिक कर्मचारीको हकहितका निम्ति भनेर ‘अखिल नेपाल न्यून वैतनिक कर्मचारी संघ’ स्थापना भयो। संघको शुरूको पर्चाले राणा–कांग्रेस गठबन्धनको अन्तरिम सरकार, कर्मचारी संघ र प्रजातन्त्रलाई बलियो बनाउन सदस्य बन्न आह्वान गरेको थियो। तर, पछि यसै संघमार्फत कर्मचारीहरूले हडताल गरे र सरकारले कर्मचारीको तलब वृद्धि गर्ने घोषणा गरेपछि मात्र हडताल टुङ्गियो। (more…)

निजि र सरकारी स्कुल तथा गुणस्तरको मापदण्ड

– दीपक अर्याल

निजि र सामुदायिक तथा सरकारी विद्यालयका सकारात्मक तथा नकारात्मक पाटाका विषयमा निकै चर्चा हुने गर्छ। अझ, खासगरी एसएलसीको रिजल्ट आउने वेलामा वा आएपछि त यसका वारेमा गरिएका टिप्पणीहरूले पत्रपत्रिकाका पानाहरू भरिन्छन्। सरकारले सरकारी विद्यालयमा लगानी गरे अनुरूपको प्रतिफल नआएको, विद्यार्थीहरू बढी फेल हुने गरेको, शिक्षकहरूले बढि राजनीति गरेको वा शिक्षकको क्षमता नभएको मात्र होइन देशको शैक्षिक प्रगतिको आधार नै निजि विद्यालय भएको र यसले मात्र राम्रो नतिजा दिन सकेको तर्क पनि यो समयमा दिइन्छ। खासगरी निजि विद्यालयका वकालत गर्नेहरूले एसएलसीमा सरकारी र निजि विद्यालयबाट उत्तीर्ण हुने विद्यार्थीहरूको संख्यालाई आधार मानेर निजि विद्यालय सरकारी भन्दा कैयौं गुणा उत्कृष्ट भएको तर्क गर्छन्। यही तर्क प्लस टु वा सो भन्दा माथिका शैक्षिक संस्थाहरूमा पनि लागू हुन्छ। के दुई फरक धारका विद्यालयहरूको शैक्षिक स्तरको तुलना गर्दा “रिजल्ट” मात्र एक आधार हुन सक्छ? के कति प्रतिशत विद्यार्थी कुन श्रेणीमा पास भए भन्ने आधारले मात्र शैक्षिक स्तरको तुलना गर्न सम्भव छ? के यसरी आउने रिजल्ट विग्रनु वा बन्नु का पछाडि ती विद्यार्थी र ती विद्यार्थीका अभिभावकहरूको सामाजिक, आर्थिक वा सांस्कृतिक सहजता वा वाध्यताले पनि ठूलो भूमिका खेल्छ र त्यसले रिजल्टलाई राम्रो वा नराम्रो बनाउन सक्छ भन्ने कुरामा विचार गर्न हुँदैन? (more…)

ज्ञानको श्रोत के हो?

– दीपक अर्याल

ज्ञान के हो वा यसको श्रोत के हो? के ज्ञानका लागि स्कुल, कलेज वा विश्वविद्यालयका शिक्षा अपरिहार्य छन् वा ती नै पूर्ण छन्? सामान्यत: वर्तमान शिक्षा प्रणालीले हामीलाई त्यहीँ सिकाउँछ। हो, पढ्न, लेख्नन आवश्यक छ तर वर्तमान शैक्षिक योग्यता मात्र ज्ञानको श्रोत हो कि होइन? त्यसमा भने विवाद गर्ने प्रशस्त ठाउँ छ। शायद हामीलाई मानसिक रूपमा वर्तमान शिक्षा प्रणाली वा यसबाट प्रात भएको शैक्षिक योग्यता नै ज्ञानको एक मात्र श्रोत हो भन्ने भ्रम पाल्न सिकाइएको छ। शिक्षा आफैमा ज्ञानको श्रोत हो तर त्यसको दायरा भने स्कुल, कलेज वा विश्वविद्यालयमा मात्र सिमीत छैन। (more…)

Discourses of Birata and Shanti in School Level Nepalese Textbooks

-Deepak Aryal

“Aap to ‘Bahadur’ nahi lagate!” (You don’t look like Bahadur), he seriously doubted my self-introduction as a Nepali student who wanted to go to the YMCA Guest house of Jai Singh Road from Indira Gandhi International Airport, Delhi. It was my third visit to India and noone asked this kind of question in my previous visits. So, I was completely confused and did not have any clue why my taxi-driver both wanted to and hesitated to understand me as ‘Bahadur’ and how I was different from the Bahadur whom he knows or cogitates.

There is a large body of critical literature on theories and practices of ethnic stereotypes. Journalist Walter Lippmann (1922) likened ‘stereotypes’, coined in 1798 originally referred to a printing process or reproduction, to “pictures in the head,” or mental reproductions of reality. Salinas (2003) states in his book ‘The Politics of Stereotype’ that the stereotypes are mentally constructed which are activated in an automatic, unconscious manner and affect both the stereotyping mind and the stereotyped. The social identity theory of stereotypes and prejudice agree to view the development of stereotypes and prejudice as a function of socio-cultural factors and intergroup relations. Such as ‘Jews have large Noses’ (physical
appearance), ‘Negroes are stupid’ (their intelligence) or ‘Japanese are sly’ (their personality) (Rinehart, 1963).

The nationalism debate

– Prashant jha

One of the first questions that Hindu extremist outfits in India ask in their training camps and propaganda exercises is, ‘Are Muslims Indians first or Muslims first?’ This question is rarely asked about Hindus, for it is assumed that a Hindu is a true Indian while a Muslim has to prove his patriotism and commitment to the ‘nation’.

That one question, and its implicit suggestion, has brainwashed thousands of young Hindus and veered them towards fanaticism. At its kindest, the answer to this question is assessed by whether Muslim-dominated areas are supporting India or Pakistan in a cricket match. If the area does not celebrate enough after an India win, it is seen as proof that the primary allegiance of a Muslim is to his religion, not to the country. At its most brutal, this attitude has resulted in mass killings and communal riots. (more…)

Great Kolkata Scholar interviewed

If you exclude Nobel laureates, India’s most major intellectual export to the West is arguably Partha Chatterjee. Many would say there is no need to exclude the Nobel laureates when maintaining this proposition. Kolkata rejoices in the fact that Partha Chatterjee prefers to remain very much a part-time export: he only spends about 3-4 months being professor at Columbia; the rest of the time he is mainly to be found in dhoti-kurta within his natural habitat. His devotion to Kolkata and his self-location within the city are evident from his speech at the Fukuoka Prize of 2009 ceremony in Japan, during which he speaks partly in Bengali to praise Kolkata as the city which made his kind of scholar possible. It’s worth experiencing the integrity and dignity of his address at this link.

Two incidental details in connection with the Fukuoka Prize: among scholars, this has only been won earlier by two Indians, Romila Thapar and Ashis Nandy (both ordinarily resident in New Delhi). It is awarded to scholars whose influence has been widely recognized as profound and monumental. Second, Partha Chatterjee had asked that the prize be bestowed on him at the Centre for Studies in Social Sciences, Kolkata, and the awarding body had agreed. Unfortunately, Chatterjee fell very seriously ill and had to be briefly hospitalized over the Kolkata dates, and the ceremony on the youtube video was held in Fukuoka, Japan.

Partha Chatterjee was instrumental in shifting Subaltern Studies from OUP to Permanent Black in 2000. He has, since, quietly and steadfastly supported Permanent Black, both via giving us his own books to publish, and by advising scholars and students to look seriously at Permanent Black. Most recently, Chatterjee was responsible for bringing to fruition the publication of Ranajit Guha’s collected English essays, The Small Voice of History (Permanent Black paperback).

This short interview with Partha Chatterjee reveals some facets of one of contemporary Bengal’s most reputed scholar-intellectuals, whose two new books, THE LINEAGES OF POLITICAL SOCIETY (see blog lower down) and THE BLACK HOLE OF EMPIRE, will be published by Permanent Black, Columbia University Press, and Princeton University Press. (more…)