Archive for April, 2013

क्षयरोगको चर्चा

दीपक अर्याल

संयुक्त राष्ट्रसंघले विश्व क्षयरोग दिवस मनाउन शुरू गर्नुपूर्व नै नेपालमा यसबारे सचेतना फैलाउन शुरू भइसकेको थियो।

TB awarness article in Gorkhapatra daily, published in 1921

TB awarness article in Gorkhapatra daily, published in 1921

संयुक्त राष्ट्रसंघले सन् १९८२ मा मार्च २४ लाई विश्व क्षयरोग दिवसका रूपमा मनाउने घोषणा गरेसँगै यो दिवस संसारभर मनाइँदै आइएको छ। नेपालले पनि अघिल्ला वर्षमा झै यो वर्ष पनि क्षयरोग दिवस मनायो। पछिल्लो समयमा क्षयरोगको महामारीबाट धेरैजसो मुलुक मुक्त भएका मानिए पनि यो रोगबाट पूर्ण मुक्ति भने मिलेको छैन। कुनै बेला यसलाई निको नहुने ‘असाध्य रोग’का रूपमा लिइन्थ्यो।

नेपालमा हाल पहिचान भएका क्षयरोगीको निको हुने दर ९१ प्रतिशत रहेको मानिन्छ। नेपालभित्र यस रोगबारे चर्चा चलेको पुरानो इतिहास हेर्ने हो भने, आजभन्दा ९१ वर्ष पहिले ११ जेठ १९७८ का दिन गोर्खापत्रले क्षयरोगका लक्षण तथा यसबाट कसरी बच्ने भन्दै यस्तो समाचार छापेको थियो– ‘यस्तो हरेक रोगबाट वचने उपाय जान्नु आवश्यक छ परन्तु जुनरोगीको केही औषधी मालुम हुँदैन उसबाट वचने उपाय जान्नु त परमावश्यक हो। जो बात म तल लेख्दछु सो कुरा गर्नाले यूरोप, अमेरिका देशहरूमा यो रोग दिनप्रति कम हुँदै आइरहेछ। पहिले जोवात याद राखनु पर्दछ सोवात यो हो कि यो क्षयरोग अधिक दुर्वल मानिसलाई सताउँदछ हामीहरूले वा रोगीहरूले पनि यस्तो काम गर्नु पर्दछ कि जुन तरहले भये पनि हृष्टपुष्ट हुन पर्दछ। क्षयरोगीको कफ एक ठूलो खराप वस्तु हो, किनकि त्यो कफमा करोडौं जीवित कीटाणु रहन्छन् जुन अरूको शरीरमा प्रवेश गरेर रोगोत्पादन गर्दछन्। क्षयीले यस्तो गर्नुपर्दछ कि त्यसले कहिले पनि घर्को भित्ता, ढोका इत्यादिमा नथुकनु खोकदामा पनि अर्काको शरीर, कपडा, भोज्यपदार्थ इनिहरूमा कफको छिटा पर्न नजावस। रोगी रहेको स्थानमा यौटा पिकदानी रहनू पर्दछ।’ (more…)