Archive for September, 2008

ब्राह्मणवाद विरुद्ध घृणावाद : निर्मलमणि अधिकारी

पुनर्निर्माणका नाममा विगतको कला, संस्कृति, धर्म, मान्यता तथा अभ्यास र परम्पराहरू सम्पूर्ण कुराको ध्वंश हुन जरूरी छैन। हो, केही कुराहरूमा समयसापेक्ष परिवर्तन र सुधार गर्न सकिन्छ र पर्छ पनि। तर, वर्तमानमा देखिएका अराजकताहरू, परिवर्तनका नाममा भएका र हुन लागिरहेका विनाशकारी कृयाकलापहरूले अन्तत: कसैको हित गर्दैन भन्‍ने हामीलाई लागेको छ। सबै कुराका नियम, कानुन, विधि हुन्छन् र सबै कुराको भुत (इतिहास), वर्तमान र भविष्य पनि हुन्छ। हामीलाई लागेका, हामीले देखेका, हामीले भोगेका वा पढेका कुराहरूलाई आधार बनाएर तर्क गरौं र आफ्ना तर्कहरू बढी वैज्ञानिक बनाऔं। यदि आफ्ना हितमा छैनन् भने पनि अरूले गरेका तर्क र अरूले राखेको मान्यतालाई सम्मान र आदर गर्न सिकौं।

यसै वस्तुगत तर्कलाई अगाडि बढाउने जमर्को गर्दै हामीले नियमित रूपमा निर्मलमणि अधिकारीका तर्क, विचार र मान्यताहरूलाई निरन्तररूपमा राख्‍न लागेका छौं। यहाँहरू वादविवाद गर्न र आलोचना वा समालोचना गर्न स्वतन्त्र हुनुहुन्छ। यसबाहेक यहाँहरूका सामग्रीलाई पनि स्थान दिइने नै छ।
निर्मलजीको नियमति सामग्रीहरू दिने क्रममा यो हप्ता हामीले विश्वको प्रथम जनविद्रोह र राष्ट्रको पुनर्संरचनालाई लिएका छौं। यहाँहरूको सुझाव, माया र पत्रका लागि tnpnepal@gmail.com सधै खुला रहनेछ। (सम्पादक मण्डल)

नेपालमा जातीय सवाल र समाधान

विषय प्रवेश

वि.सं. २०४६ सालको जनआन्दोलनले पञ्चायती व्यवस्थाको अवसान गराएपछि अनेकखाले जातीय संस्था, संगठन, मोर्चा तथा राजनीतिक पार्टीका सक्रियताले जातीय आन्दोलनमा प्रशस्त बहस, छलफल तथा अन्तक्रिर्याको थालनी भयो। त्यस यताको समयमा ‘जनजाति’, ‘आदिबासी’ तथा ‘दलित’ शीर्षकमा विविध गतिविधिहरू संख्यात्मक रूपमा बढेका छन्। ‘मधेशी आन्दोलन’ को सन्दर्भ पनि यस कालखण्डमा नेपाली राजनीतिको एक सवालका रूपमा रहिरह्यो। मूलप्रवाहबाट बाहिर पर्न गएका, अवसरहरूबाट वञ्चित समुदायले राज्यका हरेक तहमा भागिदारी खोज्ने जायज मागलाई सम्बोधन गर्नैपर्छ भन्नेमा मतैक्य बढ्दो छ। यद्यपि यसै सन्दर्भमा नेपाली समाजमा कि त जातीय सवालमा पटक्कै थाहा नभएझैं चुपचाप बसिदिने, कि त्यसलाई अनावश्यक हदसम्म उराल्ने प्रवृत्तिहरू पनि नदेखिएका होइनन्। (more…)

विश्वास गर दशैं आउँछ : डिल्लीराज अर्याल

तस्बिर- रमेश कार्कि, पिङको रमाइलोमा झुम्दै र नानी बोकेर पालो पर्खदै पृष्ठभुमिमा माडीफाँटमा लागेको कुइरो।

आमा खै अझै पनि आकाशमा मालचरा देखिएन
लहरमा उड्दै कराउनुपर्ने हो खै त कराएन ।
भन्नोस् न आमा
आकाशमा सधैं आउने मालचरा किन आएन?
घरघरमा सधैं आउने दशैं किन आएन?
मालचरासँगै हाम्रो दशैं हराउन त हराएन? (more…)

Kathmandu ‘Sahara’ from Chandragiri

(more…)

पोखरा र सेती नदी : डिल्लीराज अर्याल

पोखराको छाती निचोरेर निस्केको
दूध जस्तो सेतो जलमा
जब मेरो मन जान्छ
सेती नदीका किनारामा,
पोखराको बीच बजारमा उभिएर
त्यसलाई हेर्न चाहने मेरा आँखा
काखे बालकका झैं बन्न पुग्छन्।
(more…)

Bhagwati Jatra and Tansen -2008

(more…)