Archive for August, 2007

कांग्रेस र कम्युनिष्टहरू: पञ्चायत कालमा दुर्गम जिल्लाको राजनैतिक पहिचान

– फिलिप रामिरेज (Phillippe Ramirez)

नेपालका दुर्गम भू-भागहरूको भ्रमण गर्दा यो गाउँ ‘कम्युनिष्ट’ र त्यो गाउँ ‘कांग्रेस’ भनेर औंल्याउने गरेको पाइन्छ। गाउँहरूलाई चिनाउन प्रयोगमा ल्याइने यस प्रकारका राजनैतिक परिचयहरू आफैमा कत्तिको सार्थक र सापेक्ष छन्? कुन हिसावमा गाउँहरूलाई एउटा खास राजनैतिक पार्टीसँग आवद्ध भएको निर्क्‍योल गरिन्छ? अर्घाखाँची जिल्लाको वि.सं. २०४७ सम्मको राजनैतिक इतिहासलाई केलाउँदै मूलत: यिनै प्रश्‍नहरूलाई प्रष्ट पार्ने जमर्को गर्न चाहन्छु। स्मरण रहोस् यस लेखमा प्रस्तुत गरिएका तथ्यहरू वि.सं. २०४३-२०४७ बीचमा गरिएको अनुसन्धानमा आधारित छन्। यो, पञ्‍चायत कालको पछिल्लो समय थियो जतिखेर राजनैतिक पार्टीका गतिविधिहरू खुला रूपमा सञ्‍चालन गर्न बन्देज थियो (यहाँ वर्णन गरिएको अवस्था पञ्‍चायत कालमा नेपालको स्थानीय राजनीतिमा पाइने तर मानवशास्त्रका दुर्लभ पक्षहरूसँग सम्बन्धित हुन सक्छन्। इशी, १९८६ र बोर्गस्ट्रोम, १९८०)। यो कुरा प्रष्ट छ वि.सं. २०४६मा बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनर्स्थापना र त्यस पछि सुरू भएको माओवादी विद्रोहले जिल्लाका स्थानीय राजनैतिक वास्तविकता र स्वरुपहरू सशक्त रूपमै प्रभावित भएका हुन सक्छन्। (more…)

Advertisements

Indian Leaders should beware of me : BP Koirala

– BP. KOIRALA(Weekly “Sunday” Calcutta, June 24,1979.)

BP. KOIRALA, the once and possibly future Prime Minister of Nepal lives simply in typical Nepali house in Chabhill, Kathmandu. Two serious operations, the scars of which are prominent on the left side of his throat, have left his voice week and slightly tremulous but the spirit is still strong and the man retains the courage that has seen hip through the most cruel of years–imprisonment, mental torture, solitary confinement, banishment. But he looks happy now. At long last the democratic Nepal that he has fought for all his life seems to be on the horizon; the referendum ordered by King Birendra looks like the last stretch of a long climb. M.J. AKBAR interviewed “BP” (as he is affectionately known) in Kathmandu. (more…)

हार्दिक श्रद्धाञ्जली सुशीला : बीपी कोइराला

Pic: Ramesh Karki

सुशीला भाउजुमा श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै बीपी कोइरालाको आत्मवृत्तान्तबाट समर्पित केही अंशहरू (more…)

इरेजरले जीवनका दुःख-सुख मेट्न सकिन्न : इन्द्र बहादुर राई (IB Rai)

कान्तिपुर दैनिकमा असार १६ शनीबार, २०६४ मा प्रकाशित यस अन्तर्वार्ता देवेन्द्र भट्टराईले लिनु भएको हो।

सन् २००६-१०-३१ मा अमर गुरूङद्वारा राईको आफ्नै निवास्थान दार्जीलिङमा लिइएको तस्बीर

इन्द्रबहादुर राई नेपाली साहित्यमा वैचारिक उचाइ राख्ने एक सिद्धहस्त स्रष्टा हुन्। ‘आज रमिता छ’, ‘विपना कतिपय’, ‘कठपुतलीको मन’, ‘कथास्था’ लगायतका उपन्यास/कथा कृतिसँगै आयामेली र लीला लेखनको खोज राईसँग जोडिएका परिचय हुन्। भारतको दार्जिलिङमा बस्दै आएका ८० वर्षीय राई शशांक प्रतिष्ठानको एक समारोहमा सहभागी हुन असार पहिलो साता झापाको धुलाबारी आएका थिए।

(more…)

खरिढुङ्गादेखि कालिन्चोकसम्मको पैदल यात्रा विवरण

तस्बीरहरू: साजन सुवेदी
काठमाडौंदेखि कालिन्चोक भगवतिको मन्दिरसम्म पुग्नका लागि बसबाट खरिढुङ्गा (दोलखा र सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको सिमाना)बाट उकालो लाग्ने एउटा बाटो हुन सक्छ त्यसो त मकैबारी वा चरिकोटबाट पनि उकालो लाग्न सकिन्छ। हामीहरूको यात्रा काठमाडौंदेखि खरिढुङ्गासम्म बसमा र त्यसपछि करिब ८ घण्टाको पैदलयात्रा हुन्छ। हुन त हिड्न सक्नेहरू करिब ६ घण्टामै उक्त बाटो काट्न सक्छन्। तर, अर्को समस्या के पर्यो भने यो बाटो कम चल्तिको रहेछ। बीचबाटोमा न त मान्छे भेटिन्छन् न त कुनै घरहरू। ८ घण्टा लामो यात्रामा हामीले एउटा चौरि गोठबाहेक अन्य केही फेला पार्न सकेनौं। कुरीमा पुगेपछि भने बस्न खानका लागि प्रशस्त लजहरू रहेछन्। यसमा फोटोहरू मात्र राखिएका छन् यसले नै धेरैकुराहरूको वर्णन गर्ला।

खाडीचौरदेखि मुडे (सिन्धुपाल्चोक)तिरको उकालोमा बसको छतमा यात्रा गर्दै। (more…)

A short report on Nepal at the Congress of the Socialist International, Madrid, 1980 : BP Koirala

The last 18 moths have been a hectic time for Nepal. It was during this period that the rigid authoritarian grip of the system under the King with absolute powers has started loosening; and the opposition democratic forces driven underground during the last 20 years of authoritarian rule, started appearing overground and working among people in a generally relaxed atmosphere. (more…)

ओरालो बाटो तिर लम्कदै छ ‘तानसेन’

तस्बीर सौजन्य: रमेश कार्की

– दीपक अर्याल,
16th August, 2007, Kolkata

मलाई प्रष्टसँग थाहा छ, यो लेख पढेपछि कतिपय पाल्पालीहरूले मलाई गाली गर्नेछन्। त्यसो त कतिपयले ठीकै हो पनि भन्‍लान्। मलाई व्यक्तिगत रूपमा कुनै व्यक्तिको वा कुनै विशेष ठाउँका वासिन्दाहरूलाई लिएर उनीहरूको संवेदनशीलतामा प्रहार गर्ने अधिकार छैन। तथापि, जताततै आलोचना गर्ने बानी परेकाले होला नराम्रा कुरा देखेमा त्यसका विरूद्धमा लेख्‍नु पर्छ भन्‍ने मलाई लागेको छ। पाल्पाका वारेमा धेरैले धेरै कुराहरू लेखेका छन्। कतिले चाहिने भन्दा बढी गुणगान गाएका छन् त कतिले बढी नै गाली पनि। प्राकृतिक हिसाबले पाल्पा राम्रो ठाउँ हो भन्‍ने कुरामा दुईमत छैन, विशेषगरी जम्मा ३५-४० किलोमिटर टाढाको दूरीमा रहेको बुटवल (रूपन्देहि) जस्तो गर्मी ठाउँबाट पुग्न सकिने भएकाले र मौसम प्राय: उस्तै रहने (न त गर्मी, न त बढी नै जाडो) भएकाले पनि वातावरणीय दृष्टिकोणले यसलाई मान्छेहरूले मनपराउँछन्। (more…)