Archive for April, 2007

मनमा मिर्मीको मिरमिर

मिर्मि स्थित कालीगण्डकी ‘ए’ प्रोजेक्टको ड्याम

– डिल्लीराज अर्याल

मान्छेका अनेकौं रहर हुने गरे पनि सबै रहरलाई भन्दा घुम्ने रहरलाई प्राथमिकता दिनेहरूले यात्राले ज्ञान, मनोरञ्जन र चलाखी दिने दाबी गर्छन् र भएका पैसा बोकेर वा रहर मात्र बोकेर पनि घुम्न निस्कन्छन्। आफू घुम्न निस्कँदा साथीभाइलाई गुहार्ने र सरसापट खोज्ने वा जान्ने सुन्ने भए संरक्षक बनेर अर्कैका धनमा राज गर्ने परिपाटी पनि समाजमा जीवितै छ। यस्ता कुरा लाटा सोझामा भन्दा बाठामा बढी पाइने र शिक्षा दिने निकाय त यसको अगुवा नै हुने गरेको छ। (more…)

जदौ बुहारी साहेब! : डिल्लीराज अर्याल

उत्तरतिर नजिकमा माडी फाँट र त्यसलाई अविरल रुपमा सिञ्चन गर्दै र बेलावेलामा पाँगो भरेर उर्बर बनाउने नदीहरू देखिने मेरो जन्मस्थल प्राकृतिक दृष्टिले मनोरम छ। नजिकका दृश्यहरूमा माडीफाँटका वरिपरि उठेका डाँडापाखा र तिनका बीचबीचमा बसेका सुन्दर गाउँबस्ती, उत्तरतिर तानसेन, पूर्वतिर आर्यभञ्याङ आदि शहर बजारको रमाइलो पनि देखिन्छ। हिमश्रृङ्खलाको रमाइलो त भन्नै पर्दैन। नीलगिरी, धवलागिरी, माछापुच्छ्रे, अन्नपुर्ण लगायतका नामै नजानेका प्रशस्त हिम-श्रृङ्खला जतासुकैबाट देखिन्छ।
हुनत अँधेरीको डरलाग्दो पहरो, कोर्केढिकको डरलाग्दो पखेरो, पोषतिरको भर्ल्यान जस्ता डरलाग्दा पखेरा र तिनको डरलाग्दो रूप मैले नजिकैबाट अनुभव गरेको छु तर पनि सुन्दरताको राशमा ती असुन्दरताहरू हराउने गरेका छन्। हाम्रो घर एकान्तमै पर्छ। एकान्तमै परे पनि सम्पर्क विहीन छैन। नेवार बस्तीका बीच भए पनि जातिपातिका हिसाबले सम्पन्न यस गाउँमा मगरहरूको बाहुल्य छ। बाहुल्यका हिसाबले भन्दा विविधताका हिसाबले भन्नु पर्दा मगर बाहेक बाहुन, नेवार, कुमाल, दमाई, कामी, सार्की लगायतका जातिहरुको बसोवास छ।
(more…)

जयदीपलाई सम्झँदा


आफ्नै मुडमा जयदीप

– दिनेश विष्ट

केही दिन अघि देखि अनौठो सपना देख्दै आएको थिएँ। विज्ञानको विद्यार्थी भएर होला सपनाको बारेमा झट्ट विश्वास त लाग्दैनथ्यो र लाग्दैन पनि तर अनौठो सपना त्यो पनि दिनहुँ देखिरहँदा मलाई एकै पटक आशंका, डर तथा कौतुहलताको अनुभव भइरहेको थियो। झण्डै तीन महिना अगाडि पनि त्यस्तै प्रकारको सपना दैनिक देख्दा-देख्दै बुवाको सितल छहारी सदाका लागि चँडिएर गएको थियो। त्यो याद ताजै रहिरहेकोले पनि होला उस्तै प्रकृति र विषयवस्तुमा आधारित सपनाको परिणाम पनि कतै दर्दनाक त हुने होइन भनेर आशंका गरिरहेको थिएँ।

(more…)

यसपटकको देउराली यात्रा : डिल्लीराज अर्याल

पाल्पाको पश्चिमी क्षेत्रतिर घुम्ने निकै लामो समयदेखिको मेरो मनमा रहेको लालसाले मूर्तरूप पाएको छैन। कुनै खास काम नपरी नहिड्ने औसत नेपाली किसानको स्वभाव मेरो पनि छ। म आफूलाई किसान भन्न रुचाउँछु। मेरो खेतबारी छैन र सुकुम्बासी नै हुँ भन्न मिल्ने स्थिति पनि छैन तर पनि म किसान भनिन सङ्कोच मान्दिन। आफ्नो बाल्यकालदेखि नै मैले खेतबारीका काम र पशुपालनका विषयमा विशेषरुचि समेत राख्‍ने गरेको हुँ। वृक्षारोपण त झन् हाम्रो खेलमा समेत हुने गर्थ्यो। त्यो रुचि अहिले पनि छ। थोरै ठाउँमा भए पनि साग सब्जी लगाउने र गोडमेल गर्ने गर्छु। खन्छु, रोप्छु र फलाउँछु, त्यसैले म आंशिक रुपमै सही किसान हुँ र मेरो यात्रामा पनि किसानको रुचि रहन्छ। (more…)