राजा, राष्ट्रियता र राजतन्त्र पुस्तकको भूमिका : गणेशराज शर्मा

बीपी कोइरालाको ‘फेरि सुन्दरीजल’ जेल डायरी प्रकाशित भएकै दिन जगदम्बा प्रकाशनसंग सम्बद्ध केही विशिष्ट व्यक्तिहरूसंगको एउटा भेटघाटको उपलक्षमा मैले बीपीको नासोसरह मसँग रहिआएको यो अर्को सामग्री प्रस्तुत गर्दै अब यसलाई के गर्ने भनी प्रश्न गरेँ। उपस्थित रहेका सबैले यो पनि प्रकाशित नै हुनुपर्छ भनी प्रोत्साहित गरे बमोजिम यो सङ्कलन प्रकाशमा आएको छ।
बीपीका यी विचार र [...]

के कोइराला परिवारले ‘रेणु’लाई सम्झेको छ?

कतिपय पुराना मान्छे भन्छन्, बीपी ‘बीपी’ बन्नमा ‘देवेन्द्र’, ‘फणीश्वर नाथ रेणु’ ‘भोला चटर्जी’को हात छ, त्यसो त यसै भनाईलाई ठीक उल्टो गरि पनि भन्न सकिएला र बीपीको योगदानका वारेमा चर्चा गर्न सकिएला। जे होस्, यहाँ चर्चा गर्न लागिएका पात्र हुन् “फणीश्वर नाथ रेणु” को हो। रेणु र बीपी दुई साथी, दाजुभाइ, क्रान्तिकारी, योद्धा र लेखक [...]

समास भन्दा विग्रह जाती : डिल्लीराज अर्याल

तपाईंको र मेरो भेट भएको छैन। म एकातिर छु तपाईं अर्कातिर। कोण फरक छ, दृष्टिकोण फरक छ। भेटघाट हुनुपर्ने हो तर भेट भए पनि घाट भएको छैन। घाट भैहालेछ भने पनि भेट हुनेछैन। भेटघाटको आधा मात्रै हुने गरेको छ।
तपार्इंलाई देख्न मन लाग्छ। यसो हेर्छु तर देख्दिनँ। हुनत देखभाल गर्नुपर्ने हो तर भाल हुन्छ, देख हुन्न। [...]

जाबो दरबार, भान्छे र पियनको दरबार : डिल्लीराज अर्याल

पहिले पहिले देशबन्धुको मनमा अचम्मको उत्कण्ठा जाग्ने गर्थ्यो। जताजता घुम्न पाइन्छ त्यतै त्यतै घुम्न जाने र घुम्दा देखे, सुनेका कुरामा तर्क गर्ने, नजानेका कुरामा जिज्ञासा पोख्ने जस्ता विषयमा उकत्ण्ठा हने गर्थ्यो। देशभित्र मात्र होइन, विदेश घुम्ने रहर पनि हुन्थ्यो। उसको त्यो रहर राम्ररी ती उत्कण्ठा कहिल्यै पूरा हुन पाएनन्। रहर पूरा गर्न नपाउनुको कारण उसलाई [...]

राजा कस्तो हुनुपर्ने? : बिपी कोइराला ( BP Koirala)

कुनै तानाशाहको छोरा तानाशाह भएको छैन। हुन खोज्दा खत्तम भएको छ। राजतन्त्रको आधार बल हुँदैन। बलको आधारमा राजतन्त्र रहन खोज्यो भने त्यसको छोरो गद्दीमा बस्न सक्दैन। एउटा अपवाद भएको छ बेलायतको क्रौमबेल। चार्ल्स प्रथमलाई झुण्ड्याएपछि क्रौमवेल भयो इङ्गलैण्डको तानाशाह र त्यहाँ गणतन्त्र स्थापित गरेर ऊ शासक भयो। क्रौमवेल मरेपछि उसको छोरोलाई त्यस पदमा बसाए, तर [...]

महाभारतका सन्देशहरू र आजको यथार्थ : डिल्लीराज अर्याल

मान्छेहरूले जतिसुकै पुस्तक पढेपनि सबै पुस्तकले उत्तिकै प्रभाव पार्न नसकेको र केही पुस्तकले मात्र प्रभाव पार्न सकेको कुरा गर्छन्। यसरी पढेर प्रभाव पारेका पुस्तकहरूको चर्चा गर्दा रामायण र महाभारतको चर्चा गर्न उपयुक्त ठान्दछु। हुन पनि मैले पाठ्य पुस्तकभन्दा बाहिरका सबैभन्दा पहिले पढेका पुस्तक तिनै हुन् र तिनको छाप अहिले पनि छँदैछ। जब हामी दाजुभाइ बसेर [...]

सत्र सय पचास परेको ढुकुर : डिल्लीराज अर्याल

मेरा शुभेच्छुक, आफन्त र नालनाताहरूमध्ये धेरैले मैले निजामती सेवातिर नगएर मास्टरीमै बस्ने निर्णय गरेको कुरालाई मन पराएनन्। उनीहरूले त ‘निजामती सेवामा जान जाती हुन्छ ‘भनेर सल्लाह पनि दिएका हुन्। मेरो भौतिक उन्नति, मान सम्मान र धन त्यसैमा हुन्थ्यो भन्ने उनीहरूको सोच सही पनि थियो तर मभित्रको लेखकलाई उनीहरूले देखेका वा अनुभव गरेका थिएनन्। उनीहरूले मभित्रको [...]

त्यो पाल्पा, यो पाल्पा : डा. मोहनमान सैंजू

(साभार: आश्विन 15, 2064. दृष्टि साप्ताहिक)
धेरै समयपछि राजधानीबाट जन्मथलो पाल्पा पुगियो। राजधानीको व्यस्त जिन्दगीमा पाल्पा मेरा लागि अमेरिकासरह बनेको थियो। यसपालि जन्माष्टमी, भगवती जात्रा र सिस्ने मूल खानेपानी आयोजनाको उद्घाटन समारोहमा सरिक हुन पाइयो। पाल्पा गएको मूल कारण भने किनारीकृत माझी र बोटेहरुलाई रेडियो वितरण गर्नु थियो, त्यो पनि विशेष दिनमा। दिदीको सम्झनामा। संयोगले अरु [...]

आमा गुमाएको आमा समूह र लान्द्रुक : डिल्लीराज अर्याल

टाढैबाट भएपनि मोदी खोलाको पारि पाखाको रमणीय दृश्य हेर्दै हेर्दै हामी लान्द्रुक पुग्यौं। १६१० मीटर उचाइमा अवस्थित लान्द्रुक पुग्दा दिनको पौने तीन बजेको थियो। आकाश उघ्रेकै त थिएन तैपनि पानी रोकिएको थियो। हिमालको नजिकै पुगे पनि कतै देखिएको थिएन। बरु लान्द्रुककै माथिल्लो भागतिरको घना जङ्गलले मन लोभ्याएको थियो।

पानी मरुवा पाल्पालीहरू : कपुर ज्ञवाली

दृष्टि साप्ताहिकमा प्रकाशित यस लेखमा कतिपय नामहरू अशुद्ध रहेका छन् भने ऋषिकेष शाह, राजेश हमाल, धिरेन्द्र शाक्य, देव राना, गुरूप्रसाद मैनाली, चुडामणि बन्धु, हिरामणी शर्मा, दर्लामी मास्टर, ह्रृदयस त्रिपाठी, डा भवेश्वर पंगेनी, काली प्रसाद रिजाल लगायत पाल्पासँग प्रत्यक्ष तथा परोक्ष सम्बन्ध राख्ने अन्य थुप्रै व्यक्तिहरूको नाम छुटेको छन्। एउटा लेखमा सबै कुराहरू समावेश गर्न पनि [...]

कहाँबाट प्राप्त हुन्छ प्रधानमन्त्री कोइरालालाई उर्जा ? : वेदराज पौडेल

राजधानीको कोलाहल पूर्ण वातावरणबाट आरामका लागि अनौपचारिक रुपमा लुसुक्क विराटनगर आउने प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोईरालाको आगमन सवैका लागि चासोको विषय बन्ने गरेको छ। राजधानीबाट गृहनगर आएपछि हरेकपटक कोइरालाले मुलुकको राजनीतिमा ठुलै हलचल पैदा गर्ने अभिब्यक्ती दिने गरेका छन्। किन कोईराला विराटनगर पुगेपछि मात्रै कडा कुरा गर्छन्? कहिले गणतन्त्रको लागि राजाले आफैं बाटो खुलाएको कुरा त, कहिले [...]

ओके बाजे र पाल्पा : अगनसिंह थापा

2007-12-01,Saturday, नयाँ पत्रिका दैनिकबाट साभार
बुद्ध बोधगया गए, संसारले ज्ञान पायो। मदरटेरेसा कोलकाता आइन्, मानिसले सेवा, करुणा र सहयोग पाए। मार्क्सले मातृमुलुक छाडे, विश्वले एउटा नयाँ दर्शन पायो। जापानका काजुमासा काकिमी (६७) अर्थात् ‘ओके बाजे‘ नेपाल आएको चाहिँ पूर्वी पाल्पाको दुर्गम गाउँका गरिब गाउँलेको मद्दतका लागि रहेछ। नत्र तिनको शिक्षा, स्वास्थ्य र खानेपानीसम्बन्धी विविध समस्या हल [...]